^Back To Top

  • 1 Utrzymujemy się od kilku lat na pierwszym miejscu we Współzawodnictwie Sportowym Szkół (kategoria „Licealiada”) w województwie lubelskim.
    ;)
  • 2 DO WYNAJĘCIA SALA GIMNASTYCZNA.
    :)
  • 3 Posiadamy szeroką ofertę zajęć pozalekcyjnych, umożliwiających rozwijanie zainteresowań i wyrównywanie szans edukacyjnych młodzieży.
    :)
  • 4 Procesom edukacyjno-wychowawczym sprzyja dobra baza lokalowa placówki.
    ;)
  • 5 Kultywujemy tradycje szkoły i dbamy o jej wizerunek. Realizujemy różnorodne projekty wspierające proces edukacyjny i wychowawczy
    :)

Obchody 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości

 

Ojczyzny mojej stopy okrwawione
Włosami otrzeć na piasku
Padam: lecz znam jej i twarz, i korony
                             Słońca słońc blasku

                
C. K. Norwid, Moja ojczyzna

 

W wyjątkowym dla Polski, jubileuszowym 2018 roku, podjęliśmy szereg działań, aby uczcić setną rocznicę odzyskania niepodległości. Kulminacja realizacji przedsięwzięć nastąpi jesienią 2018 r. Przedstawiamy planowane wydarzenia i zapraszamy do aktywnego świętowania tak ważnej rocznicy w historii Polski i w życiu każdego z nas.

Harmonogram uroczystych obchodów stulecia odzyskania
niepodległości przez Polskę

  1. Powołanie zespołu przygotowującego uroczystości.
  2. Udział szkoły w Ogólnopolskim Konkursie Plastycznym pod patronatem Marszałka Senatu „Orzeł Biały – Nasza  Duma”.
  3. Zakładka na stronie internetowej szkoły - 100-lecie odzyskania niepodległości.
  4. Reportaż zdjęciowy w formie albumu „Polskie drogi do niepodległości 1914- 1945”upamiętniający miejsca w mieście i okolicy związane z tym okresem.
  5. Konkurs filmowy z okazji Święta Niepodległości – zaangażowanie uczniów, uczestników warsztatów medialnych.
  6. „Po latach niewoli wstaje Polska” – film prezentowany we wszystkich klasach oraz pogadanka w ramach godzin wychowawczych.
  7. Wystawa pocztówek „Biała Podlaska w dwudziestoleciu międzywojennym”.
  8. Stworzenie w holu szkoły galerii „Zasłużeni dla niepodległości”.
  9. Cykliczne audycje w radiowęźle szkolnym poświęcone problematyce odzyskania niepodległości przez Polskę.
  10. Sesja naukowa dla klas humanistycznych z pracownikiem naukowym Lubelskiego Oddziału IPN.
  11. Spotkanie pierwszych klas humanistycznych z pracownikiem Miejskiej Biblioteki Publicznej (dział regionalny) na temat dwudziestolecia międzywojennego w naszym regionie.
  12. Spotkanie z poezją patriotyczną w auli szkolnej.
  13. Szkolne rozgrywki z wykorzystaniem gier historycznych.
  14. Szkolne zawody sportowe o Puchar Niepodległości.
  15. Konkurs kulinarny „Jak smakuje niepodległość?”
  16. Okolicznościowy, poświęcony problematyce niepodległości numer gazetki szkolnej.
  17. Organizacja IV edycji Konkursu Historycznego dla uczniów szkół podstawowych 2018/2019 r. – temat edycji „Polskie drogi do niepodległości”.
  18. Wystawa książek, monografii naukowych poświęconych problematyce niepodległości - biblioteka szkolna.
  19. Uroczysty koncert pieśni i piosenek dwudziestolecia międzywojennego „Lata dwudzieste, lata trzydzieste”.
  20. Uwzględnienie w programach wycieczek szkolnych wyjazdów do IPN w Warszawie.

 

Prezentujemy również, uzupełniane na bieżąco, kalendarium zdarzeń, począwszy od stycznia do listopada 1918 roku, by przypomnieć, jak przebiegał proces kształtowania się niepodległej Rzeczypospolitej.

ROK 1918

1 stycznia 1918 Aleksander Kakowski, duchowny, członek Rady Regencyjnej* podczas uroczystości przyjmowania życzeń noworocznych przez Radę Regencyjną na Zamku Królewskim w Warszawie wygłosił przemówienie, w którym zaapelował:

"Gdybym był prorokiem, wołałbym głosem wielkim: Ocknij się narodzie polski, uderz w czynów stal. Niech gwiazda betlejemska w tym 1918 roku oświeca szlaki pochodu wyzwolenia Polski. (…) Niech każdy w swym zakresie, jak wszyscy w ojczyźnie, czyni, co może, a całość przy opiece Bożej sama się złoży. Oto życzenia, Mości Panowie, jakie Wam i całemu Narodowi składam na progu 1918 roku. Streszczam je w jednym okrzyku: Niech żyje Polska!”.

Rada Regencyjna. Od lewej Józef Ostrowski, abp Aleksander Kakowski, ks. Zdzisław Lubomirski

*Rada Regencyjna powstała w związku z ogłoszeniem przez cesarzy Niemiec i Austro-Węgier „aktu 5 listopada” 1916 roku, w którym zapowiadano utworzenie na ziemiach odebranych Rosji samodzielnego Królestwa Polskiego. Zadaniem Rady było sprawowanie władzy zwierzchniej, czyli niezależnej od jakiejkolwiek innej władzy zewnętrznej, nad terytoriami, które miały wejść w skład przyszłego państwa polskiego.

3 stycznia 1918 - Rada Regencyjna wydała dekret o organizacji władz naczelnych w Królestwie Polskim. Władza podzielona została pomiędzy Radę Regencyjną, Radę Stanu i Radę Ministrów.

Rada Stanu

 

5 stycznia 1918 - David Lloyd George - premier Wielkiej Brytanii - na zjeździe związków zawodowych stwierdza konieczność utworzenia niepodległej Polski, w której znalazłyby się "wszystkie żywioły rdzennie polskie, które chcą wejść w jej skład".

 

 

 

 

 

David Lloyd George

 

8 stycznia 1918 - Czternaście punktów Wilsona – program pokojowy, przedstawiony w orędziu do Kongresu Stanów Zjednoczonych przez prezydenta USA Thomasa Woodrowa Wilsona. Postulował w nim podjęcie działań, które należałoby przedsięwziąć, by zapewnić sprawiedliwy świat po I wojnie światowej. Realizacja ich miałaby też zapobiec kolejnej wojnie światowej. Dla Polski ważny był 13 punkt, mówiący o utworzeniu na terenach zamieszkanych w większości przez ludność polską niepodległego państwa polskiego z dostępem do morza.

„Stworzenie niepodległego państwa polskiego na terytoriach zamieszkanych przez ludność bezsprzecznie polską, z wolnym dostępem do morza, niepodległością polityczną, gospodarczą, integralność terytoriów tego państwa powinna być zagwarantowana przez konwencję międzynarodową”.

 

 

Thomas Woodrow Wilson

 

1 lutego 1918 - Rada Regencyjna opublikowała dekret, ustalający organizację władz głównych Królestwa Polskiego. W akcie tym określono zakres obowiązków najwyższych urzędników państwowych, powoływano do istnienia osiem ministerstw oraz ustalono procedury zwoływania posiedzeń Rady Ministrów. Dokument ten dał podstawy działalności pierwszego rządu polskiego, którego szefem był prawnik i historyk warszawski, Jan Kucharzewski.

Członkowie Rady Regencyjnej: książę Zdzisław Lubomirski, arcybiskup Aleksander Kakowski
i hrabia Józef Ostrowski

6 lutego 1818 - Decyzją Rady Regencyjnej w Warszawie powołano Radę Stanu Królestwa Polskiego. Miała ona pełnić rolę tymczasowego parlamentu do czasu zwołania Sejmu Ustawodawczego. Rada Stanu składała się ze 110 członków, których połowę wybierały rady miejskie i sejmiki powiatowe, pozostałą część tworzyli członkowie mianowani przez Radę Regencyjną oraz wskazywani z urzędu (biskupi katoliccy, przedstawiciele innych wspólnot religijnych, rektorzy wyższych uczelni i prezes Sądu Najwyższego). Stanowić miała "reprezentację wszystkich warstw ludności oraz kierunków myśli politycznej".

9 lutego 1918 - W Brześciu n. Bugiem został podpisany traktat pokojowy między Niemcami i Austro-Węgrami a Ukraińską Republiką Ludową. Traktat oznaczał uznanie państwa ukraińskiego przez państwa centralne. Wzburzył on opinię publiczną w całym Królestwie Polskim, ponieważ decyzją mocarstw, bez udziału Polaków, przyznawano Ukrainie ziemie uważane dotąd za etnicznie polskie (Chełmszczyznę z miastem Chełmem i część Podlasia). Dodatkowo, w tajnym protokole Austro-Węgry zobowiązały się stworzyć z ziemi lwowskiej i przemyskiej autonomiczny kraj koronny Cesarstwa.

Podpisanie traktatu brzeskiego

11 lutego 1918 - Gabinet Jana Kucharzewskiego podał się do dymisji na znak protestu przeciwko traktatowi brzeskiemu. Oficjalny protest złożył także Narodowy Komitet Niepodległościowy w Paryżu.

13 lutego 1918 - Podobny protest złożyła Rada Regencyjna, oświadczając, że czuje się zwolniona z przysięgi złożonej wobec mocarstw centralnych, a prawo do wykonywania władzy uzyska z woli narodu.

14 lutego 1918 - Polska Partia Socjalistyczna organizuje ogólnopolskie manifestacje i strajk narodowy na znak protestu przeciwko postanowieniom z Brześcia. Do protestów przyłączają się inne ugrupowania polityczne. Jak pisał Wincenty Witos : "Stanęło zupełnie wszelkie życie na całym obszarze Galicji. (...) Stanęły wszystkie koleje, stanęła też praca w urzędach, fabrykach, zakładach. (...) W każdym mieście, miasteczku, wsi - odbywały się masowe wiece i demonstracje".

15 lutego 1918 - II Brygada Legionów, dowodzona przez Józefa Hallera, a wchodząca w skład Polskiego Korpusu Posiłkowego, na wieść o pokoju brzeskim wypowiada posłuszeństwo dowództwu austro-węgierskiemu, rozbija pod Rarańczą blokujący ją pułk austriacki i przedziera się na Bukowinę. Pozostali żołnierze zostają przez Austriaków internowani.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Gen. Józef Haller

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Legioniści II Brygady wkraczający do Kowla

 

6 marca 1918 - Żołnierze II Brygady Legionów w miejscowości Soroki (Besarabia), połączyli się z II Korpusem Polskim (utworzonym w 1917 r. w Rosji). Jednostka liczyła ok. 7 tyś. żołnierzy, z tego ok. 1500 żołnierzy II Brygady. Dowódcą został gen. Sylwester Stankiewicz.

8 marca 1918 - II Korpus wyruszył na wschód, żeby w ogarniętej wojną domową Ukrainie szukać oparcia w walce z bolszewikami.

 Żołnierze II Brygady Legionów, którym nie udało się przejść na stronę rosyjską, internowani na Węgrzech

11 marzec 1918 - Zdobyty przez I Korpus Polski gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego Bobrujsk znalazł się po niemieckiej stronie frontu. Niedługo potem na mocy traktatu brzeskiego bolszewicka Rosja przekazała te tereny Niemcom. Aby ocalić oddział przed rozwiązaniem, gen. Dowbor-Muśnicki rozpoczął rokowania z Niemcami. Ostatecznie udało się mu wynegocjować neutralność I Korpusu kosztem podporządkowania się niemieckim władzom wojskowym. Jednocześnie generał wysłał delegację do Rady Regencyjnej, poddając się jej politycznemu zwierzchnictwu. Dopełnieniem przejęcia tej zwierzchności nad Korpusem była złożona przez żołnierzy przysięga wierności.
„Podobno jesteśmy patriotami, nie można temu zaprzeczyć. Ale czy nie ma tu więcej uczucia niż świadomości ? ” - powiedział Generał Józef Dowbor-Muśnicki.

 

Generał Józef Dowbor- Muśnicki w otoczeniu oficerów I Korpusu Polskiego

Kopiec I Korpusu Polskiego na terenie Twierdzy w Bobrujsku

 26 marzec 1918 - Generał Józef Haller zostaje dowódcą II Korpusu Polskiego powstałego z połączenia II Brygady Legionów i II Korpusu Strzelców Polskich. Dowództwo korpusu uznało władzę Rady Regencyjnej.
"Za co walczymy? Czy za nasze życie ? Nie. Walczymy za tę ziemię, w której zostali pochowani nasi ojcowie” – powiedział Generał Józef Haller.

Józef Haller wizytujący wojska II Korpusu

28 marca 1918 - Gen. Haller na czele II Korpusu wkroczył do Humania.

Rewia wojsk polskich w Humaniu

2 kwietnia 1918 - W Królestwie Polskim sytuacja zmienia się dynamicznie. Stosunek Polaków do Niemiec i Austrii pogorszył się wskutek oddania Chełmszczyzny Ukrainie (w ramach postanowień pokoju brzeskiego). Pojawiają się doniesienia niemieckiej agencji prasowej Wolffa (pierwszej nowoczesnej agencji informacyjnej na świecie), że nie została ustalona faktyczna granica z Ukrainą. Problem dotyczył Chełmszczyzny.

3 kwietnia 1918 - "Monitor Polski"(dziennik urzędowy wydawany przez Prezesa Rady Ministrów, służący do urzędowego ogłaszania aktów prawnych) potwierdza oficjalnie wiadomość, że nie została jeszcze ustalona granica z Ukrainą.






















3 kwietnia 1918 - Dowództwo Wojsk Polskich na Ukrainie zawiera umowę z rządem Ukraińskiej Republiki Ludowej na przemarsz II Korpusu Wojska Polskiego na Wschodzie przez terytorium ukraińskie. Ukraińcy zobowiązują się wywiązać z zaopatrzenia oraz wyznaczają Czernichowszczyznę jako punkt koncentracji wojsk.

4 kwietnia 1918 - Rada Regencyjna zainicjowała powstanie nowego rządu. Na jego czele stanął dotychczasowy minister skarbu , Jan Steczkowski. W rządzie pojawiło się nowe ministerstwo- Zdrowia Publicznego, Opieki Społecznej i Ochrony Pracy. Rząd Steczkowskiego zorganizował podstawy aparatu skarbowego państwa, przygotował projekty ustawodawcze systemu finansowego, wzmocnił Polską Siłę Zbrojną, tworzył szkolnictwo i administrację samorządową. Zapowiedział również wprowadzenie ustaw socjalnych, parcelację majątków państwowych i kredytowanie odbudowy ze zniszczeń wojennych.









9 kwietnia 1918 - Odbyły się wybory do Rady Stanu Królestwa Polskiego. Obsadzono połowę, czyli 55 mandatów. Pozostali członkowie Rady pochodzili z urzędu bądź z nominacji Rady Regencyjnej. Na czele Rady stał marszałek. Prezydium Rady tworzyli marszałek, dwóch wicemarszałków oraz czterech sekretarzy. Pierwszym marszałkiem został Franciszek Jan Pułaski. W wyborach zwyciężyła Narodowa Demokracja.

Członkowie Rady Stanu

12 kwietnia 1918 - Rząd Ukraińskiej Republiki Ludowej, pod naciskiem Niemców i Austriaków, anulował umowę z dowództwem Wojsk Polskich na Ukrainie z 3 kwietnia o przemarszu II Korpusu przez Ukrainę za Dniepr, co powoduje jego zatrzymanie się pod Kaniowem. „Nad samym Dnieprem, właśnie pod Kaniowem, Niemcy doganiają i osaczają Korpus".


Wojska polskie na Ukrainie w 1918r.

14 kwietnia 1918 - fragment listu Józef Bilczewskiego, arcybiskupa lwowskiego obrządku łacińskiego do arcybiskupa Andrzeja Szeptyckiego, greckokatolickiego metropolity Lwowa o relacjach między ludnością polską a rosyjską:
"Dochodzą mię z różnych stron diecezji wiadomości, że lud ruski odnosi się wrogo do ludu polskiego, grozi mu zniszczeniem jego sadyb, wyrzuceniem za San. Imieniem całego zgromadzonego u mnie Episkopatu polskiego udaję się do Ciebie z prośbą, abyś jako Arcypasterz w porozumieniu z innymi Najprzewielebniejszymi Księżmi Biskupami obrządku greckokatolickiego dla dobra świętego Kościoła katolickiego wydał orędzie do kapłanów i ludu ruskiego, przypominając przykazania Boże, wzbraniające siania nienawiści, z której wszyscy wspólnie tylko nieszczęście ostatecznie zbierać będą".


29 kwietnia 1918 - Premier Jan Steczkowski wystosował tajną notę do Państw Centralnych o konieczności budowy państwa w granicach Królestwa Polskiego. W nocie godził się na granicę z Ukraińską Republiką Ludową "odpowiadającą strategicznym koniecznościom", na utratę czterech północnych powiatów guberni suwalskiej w zamian za rekompensatę na wschód od linii rzek Narew–Biebrza. Zadeklarował również zawarcie przymierza wojskowego i traktatu handlowego z Państwami Centralnymi, zapewniającego wolną żeglugę na Wiśle i dostęp Polski do morza.

1 maja 1918 - Dziennik Urzędowy "Monitor Polski" zamieścił apel Polaków zamieszkałych w Rosji do narodu polskiego:
„My, zebrani obywatele polscy na emigracji, w Rosji, łącząc się z krajem i narodem, ufamy, że Rząd Polski, oparty o cały naród, dobędzie z siebie tyle sił, ile ich potrzeba, by w ciężkim momencie zdobyć wolność i państwową niepodległość.”
W Warszawie zaś Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy wzywała proletariat do manifestacji:
"Robotnicy! Znowu świta nam 1 maj, dzień demonstracji przeciw wojnie, święto międzynarodowego braterstwa proletariatu. Nad morzem krwi, nad olbrzymim cmentarzyskiem trupów, nad dymiącym pogorzeliskiem Europy zapala się po raz czwarty słońce majowe. Gdy pierwszy maja idzie, (...) niechaj się dowie łotrowska banda okupacyjna, że proletariat kajdany swoje targa, że mury więzienia swego wali. Z dusznych fabryk, z ciemnych warsztatów, z nor sklepowych – na ulicę!" (z odezwy Zarządu Głównego SDKPiL).

2 maja 1918 - Rada Regencyjna mianowała doktora Stanisława Bukowieckiego radcą prawnym w Ministerstwie Wyznań i Oświecenia Publicznego w randze Szefa Sekcji. Wcześniej pełnił on funkcję ministra sprawiedliwości w rządzie Jana Kucharzewskiego. Uważany jest za twórcę polskiego sądownictwa i prokuratury.

dr Stanisław Bukowiecki

 

Ministerstwo Wyznań i Oświecenia Publicznego

6 maja 1918 - Niemiecki generał Franz Hermann von Zierhold, dowódca wojsk niemieckich okupujących po traktacie brzeskim Ukrainę, zażądał, by dowództwo II Korpusu WP na Wschodzie w ciągu trzech godzin złożyło broń. Gen. Józef Haller zarządził pogotowie bojowe. Na pół godziny przed upływem terminu Niemcy wycofali rozkaz, tłumacząc się nieporozumieniem. Haller rozkazał wzmocnić pozycje bojowe pod Kaniowem, gotów stoczyć bitwę, gdyby Niemcy zdecydowali się na działania zaczepne.

10/11 maja 1918 - W nocy, bez żadnych uprzedzeń, przeważające liczebnie oddziały niemieckie zaatakowały jednostki polskie rozlokowane w okolicy Kaniowa. Po całodziennej walce i wyczerpaniu się zapasów amunicji II Korpus Polski został zmuszony do złożenia broni. Straty niemieckie wyniosły ok. 1500 zabitych i rannych, polskie nie przekraczały 1000. Niemcy nie dotrzymali warunków kapitulacji, rozbrojonych jeńców ograbili i wysyłali do obozów jenieckich. Wzięto do niewoli 3000 żołnierzy i 250 oficerów. Drugie tyle, w tym gen. Haller, zdołało zbiec i uniknąć niewoli. Józef Haller zdołał przedostać się do Moskwy, a następnie przez Murmańsk do Francji, gdzie stanął na czele sformowanej Błękitnej Armii.

Bitwa pod Kaniowem

Artykuł w "Kurierze Lwowskim"

Odznaka pamiątkowa Związku Kaniowczyków

21 maja 1918 - I Korpus Polski generała Józefa Dowbora-Muśnickiego został rozbrojony przez oddziały niemieckie w twierdzy w Bobrujsku, którą w tym czasie kontrolował. Po uznaniu zwierzchnictwa Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego i żądaniu kapitulacji przedstawionym przez dowództwo niemieckie armia złożyła broń. Niewielka liczba żołnierzy przedostała się do Francji. 

Odznaka I Korpusu w Rosji

30 maja 1918 - Założono Związek Legionistów Polskich, najstarszą polską piłsudczykowską organizację kombatancką i państwowo – niepodległościową. Organizacja ta zrzeszała byłych żołnierzy Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego. Pierwszym komendantem związku został późniejszy marszałek Edward Rydz – Śmigły.

Krzyż Legionowy, odznaka organizacyjna Związku Legionistów Polskich

             

Generał Edward Rydz – Śmigły

2 czerwca 1918 - Po raz pierwszy od 1831 r. miało zebrać się w Warszawie polskie ciało przedstawicielskie - Rada Stanu. Na miejsce stałych posiedzeń wyznaczono gmach Towarzystwa Kredytowego Miejskiego.

Gmach Towarzystwa Kredytowego Miejskiego po rozbudowie z 1914 r.

3 czerwca 1918 - Ogłoszona została tzw. Deklaracja wersalska – oświadczenie premierów państw Koalicji: Georgesa Clemenceau, Davida Lloyda George’a i Vittorio Orlando. Deklaracja przewidywała utworzenie „zjednoczonego i niepodległego państwa polskiego z wolnym dostępem do morza” jako jeden z warunków trwałego i sprawiedliwego pokoju oraz rządów prawa w Europie.

Wielka Czwórka konferencji paryskiej: D. L. George (Wielka Brytania), V. Orlando (Włochy),
G. Clemanceau (Francja) i T.W. Wilson (USA)

9/10 czerwca 1918 - Nocą z 9 na 10 czerwca 1918 nastąpił kres III Korpusu Polskiego na Wschodzie złożonego z Polaków służących w armii rosyjskiej na froncie rumuńskim. Jednostki polskie zostały otoczone przez przeważające siły dywizji austriackich. Wobec takiej sytuacji dowództwo polskie podjęło decyzję o niepodejmowaniu walki i podpisało kapitulację. Żołnierze zdemobilizowanego korpusu, zgodnie z umową podpisaną po kapitulacji, zostali w kilku transportach przewiezieni do Polski, natomiast dowódca gen. Eugeniusz Michaelis de Henning został Naczelnym Inspektorem Wojska Polskiego na Ukrainie.

Gen. Eugeniusz Michaelis de Henning

14 czerwca 1918 - Rada Regencyjna powołała na stanowiska Marszałka Rady Stanu historyka i dyplomatę Franciszka Jana Pułaskiego.

Marszałek Rady Stanu Franciszek Pułaski

17 czerwca 1918 - We Francji przystąpiono do formowania 1 Dywizji Strzelców Polskich. W miejscowości Villers-Marmery 1 Pułk Strzelców Polskich złożył przysięgę i otrzymał Sztandar ufundowany przez miasto Paryż.

Żołnierze 2 pułku strzelców Armii Polskiej we Francji – 1918 r.

21 czerwca 1918 - Na Zamku Królewskim w Warszawie odbyła się uroczystość inauguracyjnego posiedzenia Rady Stanu. Otworzył je Marszałek F. J. Puławski. Odbyła się wówczas jedyna sesja w której Rada zebrała się na 14 posiedzeniach plenarnych, uchwalając 4 ustawy.

Zamek Królewski w Warszawie 1918 r.

22 czerwca 1918 - Odbyła się uroczystość wręczenia sztandarów 2. i 3. Pułkowi Strzelców Polskich wchodzącym w skład 1 Dywizji Strzelców Polskich we Francji z udziałem francuskiego prezydenta Raymond Poincare oraz Romana Dmowskiego jako prezesa Komitetu Narodowego Polskiego.

Cztery pułki Armii Polskiej we Francji otrzymały z rąk Romana Dmowskiego swoje sztandary, ufundowane przez miasta Paryż, Belfort, Verdun i Nancy

„Nie ma patriotyzmu bez gotowości do ofiar. Kto chce ocalić nasz naród,
nie nadstawiając karku, ten będzie widział powolne jego gnicie.”
Roman Dmowski

1 lipca 1918 - W Ufie, w Rosji sformowany został Pułk Strzelców Polskich im. Tadeusza Kościuszki (17 sierpnia 1918 roku pułk otrzymał numer „1” i został podporządkowany dowódcy Wojska Polskiego we Wschodniej Rosji).

Usytuowanie na mapie rosyjskiego miasta Ufa

1 lipca 1918 - Na podstawie umowy podpisanej w Moskwie rozpoczęto tworzenie polskiego oddziału na Półwyspie Kolskim w rejonie Murmańska, składającego się z kompanii Strzelców i Legii Oficerskiej wspomaganych baterią artylerii i plutonem karabinów maszynowych. W końcu lipca oddział przerzucono w rejon Archangielska, gdzie w ramach sił koalicji wziął udział w zdobyciu miasta. Brytyjczycy nazywali żołnierzy kompanii "Lwami Północy".

 

"Lwy Północy" w czasie defilady na północy Rosji

Polscy żołnierze z Baśką niedźwiedzicą, którą kupili na północy

3 lipca 1918 - Rozformowano 3 Pułk Ułanów wchodzący w skład I Korpusu Polskiego.

3 lipca 1918 - Po rozbiciu II Korpusu Józef Haller uniknął niewoli i pod fałszywym nazwiskiem „Mazowiecki” przedostał się przez Kijów do Moskwy, stamtąd przez Karelię i Murmańsk dotarł do Francji. Kilkanaście dni później został członkiem Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu. Został on przedstawiony rządowi francuskiemu przez KNP jako kandydat na stanowisko naczelnego wodza Armii Polskiej.

5 lipca 1918 - Rada Naczelna Polskiego Stronnictwa Demokratycznego w Galicji uchwaliła, że będzie wspierała Polaków w organizacji państwa i wojska polskiego.

12 lipca 1918 - Ustanowiony został Królewsko-Polski Gabinet Cywilny, który był aparatem pomocniczym Rady Regencyjnej. Na jego czele stanął ksiądz prałat Zygmunt Chełmickim.

 Ksiądz prałat Zygmunt Chełmicki

14 lipca 1918 - "…W dzień święta francuskiego, 14 lipca, odbyła się wielka parada wojsk sprzymierzonych w stolicy Francji. Wziął w niej udział batalion naszej piechoty. Pochód otwierał oddział francuski, potem szli w porządku alfabetycznym Amerykanie, Anglicy, Belgowie, Grecy, Włosi, Polacy, Portugalczycy, Rumuni, Serbowie, Czechosłowacy. Ukazanie się oddziału polskiego, entuzjastycznie witanego przez zgromadzone tłumy okrzykami: Vive la Pologne – wywarło silne wrażenie." (Roman Dmowski)
"Święto narodowe Francji 1918 roku nie było świętem tylko francuskim – rewia z 14 lipca była rewią wojsk sojuszniczych, wielkim aktem nie tylko wojskowej solidarności, ale również wielkim aktem wiary w zwycięstwo – w momencie, gdy to zwycięstwo zdawało się jeszcze poważnie wahać. […] Stojąc wśród tłumu usłyszałem raptem Les Polonais – i ujrzałem po paru sekundach pojawiający się nasz oddział. W zwartym szeregu, z majestatycznym spokojem przedefilował wśród oklasków, robiąc na fachowcach, jak i na publiczności wrażenie siły i świadomej karności." (Józef Wielowieyski - polski działacz niepodległościowy, prawnik, dyplomata, ziemianin, polityk)

25 lipca 1918 - Na wiecu ludności spisko-orawskiej w Zakopanem uchwalono przyłączenie Orawy i Spiszu do Polski.

26 lipca 1918 - Lew Trocki - komisarz wojny rządu bolszewickiego - wydał rozkaz rozstrzelania każdego Polaka, który podejmie próbę przedostania się w rejon Murmańska, gdzie formowano jednostki polskie.

Lew Trocki

30-31 lipca 1918 - W Rosji powstał Czerwony Rewolucyjny Pułk Warszawski pod dowództwem chorążego Stefana Żbikowskiego.

Chorąży Stefan Żbikowski

Zgodnie z zamysłem bolszewików miał być zalążkiem polskiej siły zbrojnej stanowiącej część składową Armii Czerwonej a obejmującej np. ochotników z rozbitego II Korpusu Polskiego w Rosji generała Józefa Hallera. Jego liczebność wynosiła około 1000 żołnierzy. Wchodził w skład I Brygady Zachodniej Dywizji Strzelców, potem zaś od 9 czerwca 1919 razem z całą dywizją formalnie wszedł w skład Armii Czerwonej.

24 sierpnia 1918 - W Detroit w USA zwołano I Sejm Wychodźctwa Polskiego. Obrady trwały do 30 sierpnia 1918 r.

26 sierpnia 1918 - Podczas obrad sejmu przemawiał Ignacy Jan Paderewski. W swoim przemówieniu podkreślił, że: "Polacy mieszkający w Stanach Zjednoczonych, którzy przyznają się do polskiego pochodzenia, winni mieć prawo swobodnego wyboru by walczyć i ginąć pod polskimi, własnymi sztandarami, w szeregach polskiej, własnej armii."

Mandat Poselski Ignacego Jana Paderewskiego

28 sierpnia 1918 - Sejm Wychodźstwa Polskiego w Detroit przyjął projekt powołania 100-tysięcznej armii z emigrantów polskich.

29 sierpnia 1918 - Rada Komisarzy Ludowych, radziecki rząd robotniczo - chłopski wypowiadając wcześniejsze traktaty podpisane przez rząd carski, anulował traktaty rozbiorowe Polski.
"Art.3 Wszystkie układy zawarte przez rząd byłego imperium rosyjskiego z rządem Królestwa Pruskiego i Cesarstwa Austro - Węgierskiego, odnoszące się do rozbiorów Polski wobec sprzeczności z zasadą samookreślenia narodów i rewolucyjnym poczuciem prawnym narodu rosyjskiego, który uznał niezaprzeczalne prawo narodu polskiego do jedności i niepodległości, zostają niniejszym zniesione w sposób nieodwołalny."
Przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych – W. Ulianow (Lenin)

Włodzimierz Ulianow (Lenin)

Posiedzenie Rady Komisarzy Ludowych

2 września 1918 - Komitet Narodowy Polski w Paryżu na czele z Romanem Dmowskim skierował pismo do premiera Francji Georgesa Clémenceau, w którym potwierdził "proalianckie podstawy polityki narodu polskiego i płonność jakichkolwiek bądź prób rekrutacji żołnierza na ziemiach polskich do armii państw centralnych."
W odpowiedzi otrzymał pismo: "Bądźcie, Panowie, pewni, że w dniu naszego zwycięstwa, co do którego nawet Niemcy i Austro-Węgry nie żywią już wątpliwości, Francja wierna swym tradycjom i swemu programowi, w porozumieniu ze sprzymierzeńcami, nie cofnie się przed niczym, by wskrzesić wolną Polskę, zgodnie z jej aspiracjami narodowymi i w ramach jej granic historycznych […] G. Clémenceau."


3 września 1918 - Kazimierz Sosnkowski przeniesiony został do pawilonu przy cytadeli magdeburskiej, w którym więziony był Piłsudski. Obaj aresztowani zostali w nocy z 21 na 22 lipca 1917 r. po tzw. "kryzysie przysięgowym" i wywiezieni do Niemiec.
"Rano, przy śniadaniu studiowaliśmy namiętnie komunikaty z pola walki. Ściany naszej bawialni obwiesiłem wokół mapami; wchodząc niejako z powrotem w czynności szefa sztabu zaznaczałem na nich postępy armii sprzymierzonych. Po śniadaniu parę godzin spędzaliśmy w ogródku, chodziliśmy całymi godzinami, rozprawiając żywo na najróżniejsze tematy". (K.Sosnkowski "Z Legionów do Magdeburga")

Dom, w którym przetrzymywano w trakcie internowania Józefa Piłsudskiego. W sierpniu 1937 r. burmistrz Magdeburga podarował go polskim władzom. Został on rozebrany i przetransportowany do Warszawy, gdzie odbudowano go na tyłach Belwederu

Kazimierz Sosnkowski, Józef Piłsudski i oficer armii niemieckiej Schlossmann w czasie spaceru na terenie twierdzy w Magdeburgu

5 września 1918 - Rząd Jana Kantego Steczkowskiego podał się do dymisji. Przyczyną była tajna nota, którą premier wystosował do państw centralnych o konieczności budowy państwa w granicach Królestwa Polskiego. W nocie godził się na granicę z Ukraińską Republiką Ludową „odpowiadającą strategicznym koniecznościom”, na utratę czterech północnych powiatów guberni suwalskiej w zamian za rekompensatę na wschód od linii rzek Narew–Biebrza, deklarował zawarcie przymierza wojskowego i traktatu handlowego z państwami centralnymi. Ujawnienie treści noty przez „Berliner Tageblatt” wywołało oburzenie w społeczeństwie polskim.

6 września 1918 - Hetman Państwa Ukraińskiego, Pawło Skoropadski, przyjął marszałka Rady Stanu, Franciszka Jana Pułaskiego. Audiencja miała związek z mającym nastąpić nawiązaniem stosunków między Polską a Ukrainą.

Pawło Skoropadski

11 września 1918 - Zakończył się proces przeciw internowanym oficerom i szeregowym spod Rarańczy. Sąd 7 Komendy Armii Austriackiej z siedzibą w Marmaros-Sziget zdegradował oficerów i wysłał ich na front włoski.

Porucznik Norbert Okołowicz, oskarżony w procesie w Marmaros-Sziget pod strażą. Rok 1918

13 września 1918 - W Paryżu zostały otwarte biura Urzędu Polskiego do Spraw Cywilnych.

13 września 1918 - W trakcie audiencji u Prezydenta Stanów Zjednoczonych T.W. Wilsona, Roman Dmowski i Ignacy Jan Paderewski przedstawili terytorialny aspekt odbudowy niepodległego państwa polskiego.

22 września 1918 - Jan Kucharzewski przyjął misję utworzenia nowego rządu.

24 września 1918 - Rząd niemiecki wystąpił z propozycją stworzenia "Mitteleuropy", w której Polska byłaby państwem uzależnionym od Niemiec. Niemcy chcieli oddać Polsce Wileńszczyznę w zamian za przesunięcie na wschód granic zaboru pruskiego.

28 września 1918 - Zawarty został układ między rządem francuskim a Komitetem Narodowym Polskim o uznaniu Armii Polskiej we Francji ("Błękitna Armia") za jedyną, samodzielną, sojuszniczą i współwalczącą armię polską, która składała się ze wszystkich polskich oddziałów. Rekrutowała się ona z Polaków – jeńców z wojska niemieckiego i austriackiego oraz z ochotników z Polonii francuskiej, angielskiej, z USA, Kanady, Brazylii. Sprzymierzona była z armiami koalicyjnymi. Jej dowódcą miał zostać gen. Józef Haller. Zwierzchnictwo nad nią objął KNP na czele z Romanem Dmowskim.

Plakat rekrutacyjny Armii Polskiej we Francji autorstwa Władysława Bendy

 

Mundury żołnierzy "Błękitnej Armii"

Orzeł "Błękitnej Armii" gen. J. Hallera

2 października 1918 - Rada Regencyjna zdymisjonowała gabinet Jana Kantego Steczkowskiego i powierzyła misję tworzenia nowego rządu Janowi Kucharzewskiemu. Ten jednak nie przystąpił do formowania własnego gabinetu i 9 października podał się do dymisji.

6 października 1918 - Gen. Józef Haller objął dowództwo Wojsk Polskich, walczących po stronie aliantów. 4 października mianował go na to stanowisko Polski Komitet Narodowy w Paryżu. Z tej okazji złożył przysięgę: „Przysięgam przed Panem Bogiem Wszechmogącym w Trójcy Świętej Jedynym, na wierność Ojczyźnie mojej, Polsce Jedynej i Niepodzielnej. Przysięgam, iż gotów jestem oddać życie za świętą sprawę jej zjednoczenia i niepodległości, bronić sztandaru narodowego i honoru oręża polskiego, do ostatniej kropli krwi, dbać o dobro powierzonych mi żołnierzy, strzec karności wojsk. Przysięgam, że złożone w moje ręce Naczelne Dowództwo Wojsk Polskich wedle najlepszej wiary, sumienia i honoru wojskowego dla dobra Narodu Polskiego i wyzwolenia Ojczyzny sprawować będę. Tak mi, Panie Boże, dopomóż”.

7 października 1918 - Rada Regencyjna wydała manifest proklamujący „utworzenie niepodległego państwa obejmującego wszystkie ziemie polskie z dostępem do morza”. Powiadomiła również o rozwiązaniu Rady Stanu i zapowiedziała powołanie nowego rządu, opartego na szerokiej reprezentacji politycznej.

11 października 1918 - Rząd Wielkiej Brytanii uznał Armię Polską we Francji za „sprzymierzoną i współwalczącą”.

12 października 1918 - Rada Regencyjna wydała dekret z formułą nowej przysięgi, która zobowiązywała żołnierzy do wierności „Ojczyźnie […] państwu polskiemu”, co oznaczało formalne powołanie Wojska Polskiego Drugiej Rzeczypospolitej.

13 października 1918 - Została utworzona Rzeczpospolita Zakopiańska.

14-16 października 1918 - PPS zorganizowała strajk polityczny w Warszawie i innych miastach Królestwa Polskiego. Strajk skierowany był przeciw władzom okupacyjnym, a organizatorzy domagali się zwolnienia J. Piłsudskiego i K. Sosnkowskiego z więzienia w Magdeburgu.

„A gdym się zastanowił nad narodem, z którym mnie wiązało wszystko, co cieszy, i wszystko, co boli, wszystko, co we mnie myśli, i wszystko, co czuje, przychodziłem do przekonania, że moje dziecinne marzenia i rojenia zespalają się z moim młodzieńczym światopoglądem. Socjalista w Polsce dążyć musi do niepodległości kraju, a niepodległość jest znamiennym warunkiem zwycięstwa socjalizmu w Polsce.” (Józef Piłsudski)

„Ofiary wasze nie są daremne, a każda kropla krwi przez was przelanej umacnia prawa Polski, wołając do sumienia świata o prawdę i sprawiedliwość”. (Kazimierz Sosnkowski)

19 października 1918 - Powstała Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego pod przewodnictwem księdza Józefa Londzina.

Józef Londzin

20 października 1918 - Wojska niemieckie dokonały w Wilnie masakry demonstrantów domagających się przyłączenia Litwy do Polski. We Lwowie Rada Miejska przyjęła rezolucję o przyłączeniu miasta do Polski.

Dworzec Lwowski 1918r.

23 października 1918 - Rada Regencyjna powierzyła misję tworzenia rządu Józefowi Świeżyńskiemu. Rząd został zatwierdzony bez akceptacji władz okupacyjnych.

 

Józef Świeżyński

25 października 1918 - Powołano Sztab Generalny Wojska Polskiego. Kierownictwo Sztabu Generalnego i stanowisko Tymczasowego Naczelnego Wodza Wojska Polskiego objął gen. Tadeusz Rozwadowski.

„Pokonanym jest tylko ten, który uznał się za pokonanego.”

Tadeusz Rozwadowski

28 października 1918 - W Krakowie zostaje utworzona Polska Komisja Likwidacyjna, w której znaleźli się m.in. Wincenty Witos, Ignacy Daszyński, Jędrzej Moraczewski. PKL miała za zadanie przejąć z rąk administracji austriackiej władzę na terenie Galicji i przyłączyć ją do niepodległej Polski.

30 października 1918 - Rada Narodowa w Cieszynie opowiedziała się za przyłączeniem do Polski. Tego samego dnia, w Krakowie członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej i byli legioniści rozbroili załogę austriacką i przejęli pełną kontrolę nad miastem. Z polecenia PKL dowódcą wojsk w Galicji został gen. Bolesław Roja.

31 października 1918 - Rozpoczął się proces odzyskiwania niepodległości przez Polskę. Tarnów stał się pierwszym oswobodzonym miastem w Polsce porozbiorowej. Polacy rozbroili tam oddziały wojsk austriackich i przejęli władzę. Komendantem polskiej załogi został pułkownik Kajetan Amirowicz.

Kajetan Amirowicz

1 listopada 1918 - Rozpoczynają się walki o Lwów. Regularne i ochotnicze formacje ukraińskie, dzięki porozumieniu z władzami austriackimi, zajmują tereny wokół Lwowa, a następnie przystępują do szturmu na miasto. Nieliczne polskie oddziały POW wspiera bohatersko młodzież szkolna - "lwowskie orlęta". Wojna polsko-ukraińska o terytorium Galicji Wschodniej toczyła się aż do połowy 1919 roku.

"Orlęta-obrona cmentarza" Wojciech Kossak

1 listopada 1918 - W Lublinie zostaje utworzony niezależny Związek Harcerstwa Polskiego, skupiający organizacje skautowe z trzech zaborów.

1 listopada 1918 - Rząd USA uznaje Armię Polską we Francji za sojusznika armii amerykańskiej.

3 listopada 1918 - Rada Regencyjna dymisjonuje rząd Świeżyńskiego. Przyczyną było orędzie rządowe zapowiadające ustąpienie Rady i powołanie nowych władz, w których znaleźliby się przedstawiciele lewicy, partii chłopskich i robotniczych. Pełniącym obowiązki premiera mianowano Władysława Wróblewskiego.

5 listopada 1918 - Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego zawarła porozumienie z czeskim Narodnim Vyborem, które dzieliło księstwo na strefy wpływów polskich i czeskich na zasadach etnicznych.

6/7 listopada 1918 - W Lublinie powstaje Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej, którego premierem zostaje socjalista Ignacy Daszyński. Koalicję rządową tworzyły: PPS, PPSD, PSL i kilka mniejszych ugrupowań związanych z Piłsudskim.
W wydanym manifeście Rząd odmawia Radzie Regencyjnej, która "przez obce i wrogie czynniki nam narzucona...", prawa do kierowania losem Narodu Polskiego, ogłasza kres jej działania i sam przejmuje całkowitą władzę do chwili zwołania Sejmu Ustawodawczego".
Manifest określa kształt przyszłego państwa, w którym "będzie obowiązywać powszechne prawo wyborcze, całkowite polityczne i obywatelskie równouprawnienie wszystkich obywateli... wolność sumienia, druku, słowa, zgromadzeń, pochodów, zrzeszeń, związków zawodowych i strajków".

Ignacy Daszyński

 

Plakat promujący powstanie rządu lubelskiego

9 listopada 1918 - Na terenie Królestwa Polskiego i Wielkopolski dochodzi do masowego rozbrajania wojsk niemieckich, m.in. przez oddziały POW, PPS i Straży Narodowej.

Rozbrajanie żołnierzy niemieckich na ulicach Warszawy

10 listopada 1918 - Ok. godz. 7:30 rano, specjalnym pociągiem z Berlina, wrócił do Warszawy zwolniony z więzienia w Magdeburgu Józef Piłsudski. Został powitany na Dworcu Głównym przez księcia Zdzisława Lubomirskiego, który reprezentował Radę Regencyjną, pełniącą funkcję tymczasowej polskiej władzy państwowej. Przyjazd Piłsudskiego wywołał powszechny entuzjazm i tylko o jeden dzień wyprzedził wiadomość o podpisaniu przez Niemców w okolicach Compiegne pod Paryżem rozejmu kończącego I wojnę światową.

Powitanie Józefa Piłsudskiego na Dworcu Głównym w Warszawie

Powrót J. Piłsudskiego w warszawskiej prasie

11 listopada 1918 - Rada Regencyjna przekazała Józefowi Piłsudskiemu zwierzchnictwo i naczelne dowództwo nad podległym jej Wojskiem Polskim. Po 123 latach Polska odzyskała niepodległość.
"Niepodobna oddać tego upojenia, tego szału radości, jaki ludność polską w tym momencie ogarnął. Po 120 latach prysły kordony. Nie ma <>. Wolność! Niepodległość! Zjednoczenie! Własne państwo! Na zawsze! Chaos? To nic. Będzie dobrze. Wszystko będzie, bo jesteśmy wolni od pijawek, złodziei, rabusiów, od czapki z bączkiem, będziemy sami sobą rządzili. (...) Kto tych krótkich dni nie przeżył, kto nie szalał z radości w tym czasie wraz z całym narodem, ten nie dozna w swym życiu najwyższej radości”. (Jędrzej Moraczewski)

14 listopada 1918 - W Poznaniu powstała Naczelna Rada Ludowa, na czele której stanął trzyosobowy Komisariat. W jego skład weszli: ks. Stanisław Adamski, Władysław Seyda oraz Wojciech Korfanty.

14 listopada 1918 - Rada Regencyjna podjęła decyzję o samorozwiązaniu i całość swej władzy przekazała J. Piłsudskiemu, który powierzył misję utworzenia rządu Ignacemu Daszyńskiemu.

Dekret naczelnego dowódcy Józefa Piłsudskiego z 14 listopada 1918  

”Wyszedłszy z niemieckiej niewoli, zastałem wyzwalającą się Polskę w najbardziej chaotycznych stosunkach wewnętrznych i zewnętrznych, wobec zadań niezmiernie trudnych, w których lud polski sam musi wykazać swoją zdolność organizacyjną, bo żadna siła z zewnątrz nie może mu jej narzucić. Uważałem za swój obowiązek ułatwić ludowi pracę organizowania się i postanowiłem rozważyć rolę i znaczenie przywódców polskich stronnictw ludowych, które miały nadać charakter nowemu rządowi.  W rozmowach, prowadzonych z przedstawicielami niemal wszystkich stronnictw w Polsce, spotkałem się, ku wielkiej mej radości, z zasadniczym potwierdzeniem mych myśli. Przeważająca większość doradzała utworzenie rządu nie tylko na podstawach demokratycznych, ale i z wybitnym udziałem przedstawicieli ludu wiejskiego i miejskiego. Licząc się z potężnymi prądami, zwyciężającymi dzisiaj na Zachodzie i Wschodzie Europy, zdecydowałem się zamianować prezydentem gabinetu pana posła Ignacego Daszyńskiego, którego długoletnia praca patriotyczna i społeczna daje mi gwarancję, że zdoła w zgodnej współpracy z wszystkimi żywiołami przyczynić się do odbudowy dźwigającej się z gruzów Ojczyzny."

Nastąpiły długotrwałe negocjacje z przedstawicielami innych środowisk politycznych, przede wszystkim Narodowej Demokracji. Jednak postać samego Daszyńskiego („Czerwonego Ignaca”) wzbudzała zbyt duże kontrowersje ze względu na jego radykalnie lewicowe poglądy. Bez poparcia liczących się środowisk politycznych poza PPS, jego powołanie nie mogło uzyskać akceptacji.

Rezygnacja Daszyńskiego z funkcji premiera

16 listopada 1918 - Józef Piłsudski wysyła do rządów państw koalicji, państw neutralnych oraz Niemiec depesze notyfikujące powstanie Państwa Polskiego.

Pochód narodowy na ulicach Warszawy, 17 listopada 1918 r.

18 listopada 1918 - Ogłoszono skład nowego gabinetu z Jędrzejem Moraczewskim na czele; głównym zadaniem rządu było przygotowanie wyborów do Sejmu Ustawodawczego i praca nad organizacją państwa.

„Panie kapitanie, ma pan zostać prezesem ministrów, ale pod dwoma warunkami: pierwszy, by pan nie wkraczał swymi zarządzeniami w jakiekolwiek stosunki społeczne, drugi wypracuje pan w ciągu jednego tygodnia ustawę wyborczą, i to tak, jak gdyby pan miał budować okopy.” (J. Piłsudski)

Moraczewski wywiązał się z polecenia, przygotowując ustawę w ciągu trzech dni. Dawała ona m.in. prawo wyborcze kobietom. Poza tym pierwszy rząd II Rzeczpospolitej skupił się przede wszystkim na sferze społecznej i socjalnej, m.in. ustanowił ośmiogodzinny dzień pracy, zagwarantował legalność związków zawodowych i prawo do strajku, wprowadził inspekcję pracy, ubezpieczenia chorobowe oraz ochronę lokatorów.

Rząd Jędrzeja Moraczewskiego wraz z Józefem Piłsudskim

19 listopada 1918 - Do Warszawy przybywa poseł niemiecki, hr. Harry Kessler, co oznacza faktyczne uznanie państwa polskiego przez Niemcy; dwa dni później jako pierwszy poseł zagraniczny w niepodległej Polsce złoży listy uwierzytelniające.

22 listopada 1918 - Jędrzej Moraczewski kontrasygnuje dekret powierzający Piłsudskiemu najwyższą władzę jako Tymczasowemu Naczelnikowi Państwa; ma on sprawować tę funkcję do czasu zwołania Sejmu Ustawodawczego. Dekret ustala, że rząd jest mianowany przez Naczelnika Państwa i przed nim odpowiedzialny.

Dekret z 22 listopada 1918 r. o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej

Na podstawie dekretu z dnia 14 listopada 1918 roku przedłożył mi Prezydent Ministrów uchwalony przez Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej projekt utworzenia najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej aż do czasu zwołania Sejmu Ustawodawczego. Zatwierdzając przedłożony mi projekt, stanowię co następuje:
Art. 1. Obejmuję, jako Tymczasowy Naczelnik Państwa, najwyższą władzę Republiki Polskiej i będę ją sprawował aż do czasu zwołania Sejmu Ustawodawczego.
Art. 2. Rząd Republiki Polskiej stanowią mianowani przeze mnie i odpowiedzialni przede mną aż do zebrania się Sejmu Prezydent Ministrów i ministrowie.
Art. 3. Projekty ustawodawcze uchwalone przez Radę Ministrów ulegają mojemu zatwierdzeniu i uzyskują moc obowiązującą, o ile sama ustawa inaczej nie stanowi, z chwilą ogłoszenia w Dzienniku Praw Państwa Polskiego; tracą one moc obowiązującą, o ile nie będą przedstawione na pierwszym posiedzeniu Sejmu Ustawodawczego do jego zatwierdzenia.
Art. 4. Akty rządowe kontrasygnuje Prezydent Ministrów.
Art. 5. Sądy wydają wyroki w imieniu Republiki Polskiej.
Art. 6. Wszyscy urzędnicy Państwa Polskiego składają przysięgę na wierność Republice Polskiej według ustalić się mającej przez Radę Ministrów roty.
Art. 7. Mianowanie wyższych urzędników państwowych, zastrzeżone w myśl przepisów dotychczasowych Głowie Państwa, wychodzić będzie ode mnie, na propozycję Prezydenta Ministrów i właściwego ministra.
Art. 8. Budżet Republiki Polskiej na pierwszy okres budżetowy uchwali rząd i przedłoży mi do zatwierdzenia. Warszawa, dnia 22 listopada 1918 roku.
Józef Piłsudski”


23 listopada 1918 - Ogłoszono dekret Naczelnika Państwa wprowadzający 8-godzinny dzień pracy i 46-godzinny tydzień pracy (6 godzin pracy w sobotę).


28 listopada 1918 - Ogłoszono nową pięcioprzymiotnikową ordynację wyborczą: wybory będą powszechne, równe, bezpośrednie, tajne i proporcjonalne. Dekret Naczelnika Państwa ustalił także termin wyborów do Sejmu Ustawodawczego na 26 I 1919.


29 listopada 1918 - Na kongresie w Tarnowie nastąpiło formalne połączenie Polskiego Stronnictwa Ludowego "Lewica" z Polskim Stronnictwem Ludowym "Piast". Prezesem tego największego ugrupowania chłopskiego zostaje Wincenty Witos.

1 grudnia 1918 - Po uroczystym poświęceniu przez ks. Jana Gralewskiego Belweder został oficjalnie nową siedzibą Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego.

Gabinet J. Piłsudskiego w Belwederze

1 grudnia 1918 - Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, generał Stanisław Szeptycki, wydał rozkaz ustanawiający biało-czerwoną szachownicę znakiem rozpoznawczym polskiego lotnictwa wojskowego w Warszawie.

Samolot z polską szachownicą

3 grudnia 1918 - W Poznaniu rozpoczął obrady Sejm Dzielnicowy. Powołał on do życia Naczelną Radę Ludową jako przedstawicielstwo społeczeństwa polskiego w zaborze pruskim oraz na Górnym Śląsku i Pomorzu. Wyraził również żądanie wobec państw Ententy, przyłączenia tych ziem do państwa polskiego.

 

Pochód przedstawicieli Sejmu Dzielnicowego w Poznaniu

7 grudnia 1918 - Wchodzi w życie dekret Naczelnika Państwa potwierdzający działalność państwowej Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej jako centralnej instytucji emisyjnej do czasu powołania Banku Polskiego.

Tysiąc marek polskich

8 grudnia 1918 - Inauguracja nowo utworzonego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Jest to czwarty w tym czasie po Krakowie, Lwowie i Warszawie ogólnopolski uniwersytet. Dewizą Uczelni stało się hasło "Deo et Patriae" - "Bogu i Ojczyźnie". 

Pierwsza inauguracja roku akademickiego

8 grudnia 1918 - Odbył się zjazd zjednoczeniowy PPS Lewicy i SDKPiL w Warszawie, na którym powstaje Komunistyczna Partia Robotnicza Polski - KPRP.

20 grudnia 1918 - Józef Piłsudski wydał Dekret Tymczasowy w sprawie utworzenia Straży Granicznej, czyli formacji granicznej II Rzeczypospolitej.

23 grudnia 1918 - Powstała polska Flotylla Wiślana wchodząca w skład Polskiej Marynarki Wojennej. Dowódcą flotylli został kapitan Władysław Nawrocki. Formacja istniała do jej rozwiązania 1 października 1925 roku.

Flotylla wiślana

Władysław Nawrocki – kapitan Wojska Polskiego, powstaniec wielkopolski, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, kawaler Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej

25 grudnia 1918 - Pierwsze wolne święta Bożego Narodzenia.
"Po latach długich niewoli po raz pierwszy Polska święta Bożego Narodzenia obchodzi swobodna, wolna, wyciągając ramiona rozkute z kajdan ku jutrzence nowego życia, nowych sił i pragnień. Z głębi duszy potężny prąd radości wydobywa się na zewnątrz, zapala błyski w oczach, pręży ramiona ku pracy. Jesteście wolni! Czy wiecie, co to znaczy? Czy zdołacie pojąć przepaść, która dzieli dzień dzisiejszy od dnia wczorajszego".

(„Kurier Poznański”)

26 grudnia 1918 - Ignacy Jan Paderewski przybywa do Poznania wraz z Brytyjską Misją Wojskową. Zatrzymuje się w Hotelu Bazar.
"Zapadł już wieczór i mnóstwo ludzi trzymało w rękach pochodnie. Naprawdę nieczęsto można ujrzeć takie powitanie. Wszyscy mnie pozdrawiali. Nie chodziło tu oczywiście o moją osobę, ale okoliczności uczyniły mnie przez chwilę symbolem idei. To wielki zaszczyt […] Potem w hotelu „Bazar” zebrało się całe ziemiaństwo, kupcy, robotnicy i chłopi, mężczyźni i kobiety. Musiałem przemawiać, nie wiem ile razy. Prawie każda delegacja, która przybywała, domagała się mojej odpowiedzi. Musiałem wreszcie wyjść na balkon […] i przemówić do tłumu, który wypełniał już nie tylko olbrzymi plac przed „Bazarem”, ale i przyległe ulice".

(Ignacy Paderewski)

Ignacy Paderewski podczas przemowy z balkonu hotelu Bazar

,,Pozdrawiam was bardzo serdecznie w imieniu wszystkich Polaków, szczególnie w imieniu Polaków z zagranicy, z Ameryki i Europy. Jestem szczęśliwy, że mogę tu być, na tej wielkopolskiej ziemi, w Poznaniu, gdzie pięknie działacie, organizujecie pracę organiczną, pracę gospodarczą. Rodacy! Ojczyzna nasza się odradza! Po latach niewoli powstaje nowa Polska! W Warszawie tworzą się zręby naszej państwowości, które organizuje Józef Piłsudski.’’

J. Piłsudski i I. Paderewski po mszy w Katedrze św. Jana

27 grudnia 1918 - Przybycie do Poznania Ignacego Paderewskiego staje się iskrą powodującą wybuch Powstania Wielkopolskiego.

28 grudnia 1918 - Naczelna Rada Ludowa nominowała na tymczasowego dowódcę powstania gen. Stanisława Taczaka. Utworzono trzy fronty powstańcze: północny nad Notecią, zachodni nad Odrą i południowy na granicy ze Śląskiem.

Stanisław Taczak - pierwszy naczelny dowódca powstania wielkopolskiego

 

Oddział powstańców wielkopolskich

 

Powstańcy wielkopolscy w okopach

30 grudnia 1918 - Polska Komisja Likwidacyjna w Krakowie oraz lokalne władze (rady narodowe w Przemyślu i Cieszynie) podporządkowują się centralnym władzom w Warszawie.

Wybierz język

plenfrdeitptrues

Lokalizacja

Współpraca

  • apolitechnika_warszawska200.png
  • godlo-SGH-zielone.png
  • kul.png
  • L.png
  • logo_psw_2010_300.png

Wyróżnienia

  • logo1.png
  • logo2.png
  • logo3.png
  • part.png

Przedsięwzięcia

  • come.png
  • free.png

UNESCO

logo_unesco.png

Facebook Likebox Slider


Copyright © 2014. "Kraszak"  Rights Reserved.